Debaty sejmoweVIII Kadencja

Interpelacja w sprawie konieczności zwiększenia udziału transportu kolejowego w przewozie towarów na terenie Rzeczypospolitej Polskiej

   Szanowny Panie Ministrze! Jak wiadomo, w ostatnich latach znacznie wzrosło natężenie ruchu na polskich drogach. Jest to spowodowane ciągle rosnącą liczbą samochodów osobowych. Po polskich drogach porusza się ponadto ciągle więcej pojazdów ciężarowych, które w wykonywaniu działalności gospodarczej dokonują przewozu określonych towarów. Konsekwencją tego jest oczywiste zmniejszanie się efektywności przewozu towarów za pomocą transportu drogowego, albowiem czas jazdy zdecydowanie się wydłuża. Zdecydowanie negatywnym skutkiem takiego stanu rzeczy jest niestety dramatycznie rosnąca liczba wypadków, a nawet katastrof drogowych. W wypadkach na polskich drogach ginie duża liczba osób, a jeszcze więcej odnosi poważne obrażenia. Sytuacje takie są oczywistym dramatem dla samych ofiar i ich rodzin. Nie można jednakże pominąć także bardzo negatywnych skutków, które wypadki drogowe pociągają za sobą w sferze społecznej. Państwo ponosi bowiem olbrzymie koszty leczenia ofiar wypadków, a także jest zobowiązane do wypłacania określonych świadczeń w postaci rent i odszkodowań.    Wydaje się zatem, że znaczną poprawę takiego stanu rzeczy przyniosłoby wprowadzenie korzystnych rozwiązań umożliwiających zwiększenie udziału transportu kolejowego, a zwłaszcza w przewozie towarów. Zmniejszyłoby to ogromną liczbę pojazdów ciężarowych przewożących towary na terenie Polski i poruszających się po polskich drogach.    Stan obecny: Jak wynika z danych raportów właściwych instytucji w Europie (m.in. instytut INFRAS w Zurychu), koszty zewnętrzne transportu sięgają 7-8% PKB, z czego 4/5 tej sumy przypada na koszty transportu drogowego. Według szacunków tej samej instytucji, w Polsce koszty zewnętrzne transportu są natomiast dwa razy wyższe. W znaczącym stopniu i w przeważającej mierze koszty te są generowane przez transport drogowy. Podkreślenia wymaga okoliczność, iż większa część owych kosztów zewnętrznych transportu to koszty związane z wypadkami drogowymi (koszty leczenia, rehabilitacji, zabezpieczenia społecznego ofiar i ich rodzin).    W przypadku zwiększenia udziału transportu kolejowego (zwłaszcza w przewozie towarów, ale także osób) w znaczącym stopniu zmniejszone zostaną owe koszty społeczne związane z ruchem drogowym. Szacuje się natomiast, iż koszty zewnętrzne wynikające z transportu kolejowego są pięciokrotnie niższe aniżeli w przypadku ruchu drogowego.    W zakresie przewozów towarów w Polsce należy uwzględnić fakt, iż 80% z nich w dalszym ciągu odbywa się poprzez ruch drogowy. W dalszej perspektywie może to doprowadzić nawet do zmniejszenia konkurencyjności gospodarki. Zwiększający się ruch i transport drogowy ma także niewątpliwie niezwykle negatywny wpływ na środowisko naturalne. Zbyt duże natężenie ruchu drogowego, jak ma to miejsce w przypadku transportu drogowego, wcześniej czy później może doprowadzić do protestów społecznych osób szczególnie zagrożonych, a więc zamieszkałych przy drogach. Celem tych protestów będzie ochrona spokojnej egzystencji i zdrowia ludzi.    Kolejowy przewóz towarów nie pociąga za sobą natomiast tak wielkiej ingerencji w życie człowieka, jego otoczenie i zrównoważony rozwój. Zaletą transportu kolejowego jest w sposób oczywisty to, iż jest on bardziej efektywny od transportu drogowego. Jest bardziej ekonomiczny i może z niego korzystać każdy przeciętny przedsiębiorca i każdy przeciętny obywatel. W skali globalnej transport kolejowy przewyższa swoją efektywnością transport drogowy. Dzięki tak dużej jego efektywności o wiele tańsze staje się przewożenie towarów, ale także oczywiście osób, w dużych ilościach.    Rozwój gospodarczy w naszym kraju często jest utożsamiany z rozwojem motoryzacji w naszym kraju. Jest to pogląd bardzo zakorzeniony. Na chwilę obecną najważniejszymi sprawami w celu ogólnej poprawy rozwoju transportu stało się budowanie autostrad i dróg szybkiego ruchu. Są to oczywiście inicjatywy słuszne i niezwykle potrzebne, które na pewno przyczynią się do poprawy polskiej infrastruktury transportowej. Wydaje się jednak, że nie są podejmowane konieczne i wystarczające działania, które pozwoliłyby w większym stopniu na wykorzystanie możliwości transportowych kolei, które są przecież przeogromne.    Zwiększenie udziału transportu kolejowego w przewozie towarów jawi się jako konieczna alternatywa wobec drogowego transportu samochodowego. Byłoby to dobrze zorganizowane i dostępne źródło transportu dla dużej liczby towarów i osób.    W związku z tym zadaję Panu Ministrowi pytania:    1. Czy podejmowane są konkretne działania, które umożliwiłyby w skali krajowej zwiększenie udziału transportu kolejowego w przewozie przede wszystkim towarów, ale także osób? Jeżeli tak, to jakie i w jakim kierunku zmierzają? Jeżeli nie, to czy planowane jest ich podjęcie i w jakim terminie?    2. Czy planowane i podejmowane są odpowiednie działania legislacyjne mające na celu wprowadzenie bądź znowelizowanie określonych aktów prawnych, co stworzyłoby korzystne warunki do zwiększenia udziału transportu kolejowego w przewozie przede wszystkim towarów, ale także osób? Jeżeli tak, to na czym takie nowelizacje miałyby polegać? Jeżeli nie, to czy planowane jest ich podjęcie i w jakim terminie?    3. Czy Ministerstwo posiada dane i wyliczenia, które pozwalają na porównanie tzw. kosztów zewnętrznych, które generowane są przez transport drogowy oraz przez transport kolejowy? Jeżeli tak, to w jaki sposób przedstawia się to porównanie?    Z poważaniem    Posłowie Jan Bednarek    i Zenon Wiśniewski    Warszawa, dnia 23 maja 2007 r.