Debaty sejmoweVIII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie powstania i działalności w ramach Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji Wydziału ds. Sekt

   Szanowny Panie Marszałku! W nawiązaniu do interpelacji nr 4430 posła na Sejm RP Andrzeja Otręby w sprawie powstania i działalności w ramach Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji Wydziału do spraw Sekt przedkładam poniższe wyjaśnienia.    W ostatnich latach daje się zauważyć niepokojący wzrost aktywności destrukcyjnych grup o podłożu religijnym, parareligijnym i terapeutycznym, zwanych potocznie sektami.    Termin ˝sekta˝, używany w opisie omawianego zjawiska, został zaczerpnięty z ˝Raportu o niektórych zjawiskach związanych z działalnością sekt w Polsce (tekst w załączeniu)*), opracowanego w bieżącym roku przez Międzyresortowy Zespół ds. Nowych Ruchów Religijnych. W dokumencie tym sekta określana jest jako grupa, która posiadając silnie rozwiniętą strukturę władzy, jednocześnie charakteryzuje się znaczną rozbieżnością celów deklarowanych i realizowanych oraz ukrywaniem norm w sposób istotny regulujących życie członków; która narusza podstawowe prawa człowieka i zasady współżycia społecznego, a jej wpływ na członków, sympatyków, rodziny i społeczeństwo ma charakter destrukcyjny.    Z działalnością tych grup łączą się czyny zabronione, takie jak: zabójstwa, porwania, naruszanie praw rodzicielskich. Sekty prowadzą do rozbijania więzi rodzinnych i społecznych, dokonując w sposób zamierzony głębokich zmian osobowościowych u swoich członków. Zaniepokojenie niekontrolowanym wzrostem wpływów sekt wyraziło już w 1995 r. Biuro Bezpieczeństwa Narodowego. Wyrazem tego było także powołanie zarządzeniem nr 78 prezesa Rady Ministrów z dnia 25 sierpnia 1997 r. (MP nr 54, poz. S 13) Międzyresortowego Zespołu ds. Nowych Ruchów Religijnych jako organu opiniodawczo-doradczego prezesa Rady Ministrów (w załączeniu tekst zarządzenia).*) Międzyresortowemu zespołowi zostały postawione takie cele, jak diagnoza i analiza istniejących zagrożeń ze strony niektórych ruchów religijnych i ich wpływu na jednostkę, rodzinę i społeczeństwo oraz wypracowanie metod skutecznego przeciwdziałania tym zagrożeniom i sposobów niwelowania skutków działalności destrukcyjnej sekt. W zakresie swoich zadań międzyresortowy zespół współpracuje z organizacjami pozarządowymi zajmującymi się pomocą ofiarom sekt i ich rodzinom, wyspecjalizowanymi ośrodkami naukowymi, a także ze swoimi odpowiednikami w innych krajach europejskich. Zespół nawiązał też kontakty robocze z Sekretariatem Episkopatu Polski i Polską Radą Ekumeniczną.    Do wyodrębnienia w strukturze administracji rządowej specjalistycznej komórki zajmującej się sektami wezwała również prezesa Rady Ministrów sejmowa Komisja Rodziny w dezyderacie nr 15 uchwalonym na posiedzeniu w dniu 26 maja 2000 r.    Do tej pory w MSWiA problematyka nowych ruchów religijnych i sekt była usytuowana w Departamencie Wyznań. Z dniem 12 maja 2000 r. minister spraw wewnętrznych i administracji zdecydował o przeniesieniu tej problematyki do Departamentu Porządku Publicznego, do którego zadań należy m.in. sporządzanie analiz i prognoz stanu zagrożenia bezpieczeństwa i porządku publicznego oraz nadzór merytoryczny nad wykonywaniem zadań z zakresu ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Decyzja ta spowodowana była porządkowaniem spraw związanych ze skupieniem w jednym departamencie MSWiA wszystkich zagadnień związanych z ochroną bezpieczeństwa i porządku publicznego, które zgodnie z art. 29 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (DzU z 1999 r. nr 82, poz. 928, ze zm.) wchodzą w skład działu ˝sprawy wewnętrzne˝, i którym to działem kieruje minister spraw wewnętrznych i administracji na podstawie rozporządzenia prezesa Rady Ministrów z dnia 15 października 1999 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania ministra spraw wewnętrznych i administracji (DzU nr 85, poz. 941). Zapobieganie negatywnym skutkom funkcjonowania sekt stanowi zaś niewątpliwie nieodłączny fragment programu profilaktyki przeciwdziałania przestępczości, za który odpowiada minister właściwy ds. wewnętrznych, a nie stosunków między państwem a kościołami i innymi związkami wyznaniowymi, za który odpowiada minister właściwy ds. wyznań religijnych.    Z formalnoprawnego punktu widzenia do utworzenia i określenia szczegółowych zadań wydziału niezbędne będzie zarządzenie ministra spraw wewnętrznych i administracji zmieniające zarządzenie w sprawie ustalenia regulaminu organizacyjnego MSWiA oraz decyzja dyrektora generalnego MSWiA zmieniająca decyzję w sprawie zatwierdzenia wewnętrznego regulaminu organizacyjnego Departamentu Porządku Publicznego MSWiA. Akty te są obecnie przygotowywane.    Do zakresu działania planowanego wydziału będzie należało:    1) w zakresie tworzenia i realizacji polityki państwa wobec sekt:    a) obserwowanie działalności sekt w Polsce przez gromadzenie i analizę informacji o tego typu grupach,    b) opracowywanie analiz, prognoz i programów dotyczących sekt,    c) opracowywanie projektów działań organów państwa, a w szczególności ministra spraw wewnętrznych i administracji oraz służb i jednostek mu podległych, wobec sekt,    d) wypracowywanie projektów rozwiązań, w tym postulatów legislacyjnych, w zakresie działań organów państwa wobec sekt,    e) opracowywanie i udostępnianie organom państwa oraz innym upoważnionym do tego podmiotom informacji o działalności sekt,    f) współdziałanie z organami administracji samorządowej, organami pozarządowymi, środowiskami naukowymi oraz kościołami i związkami wyznaniowymi w wypracowywaniu metod skutecznego przeciwdziałania patologiom w działalności sekt, a także w tworzeniu programów pomocowych dla ofiar sekt i ich rodzin,    g) współdziałanie z komórkami organizacyjnymi MSWiA, Komendą Główną Policji oraz organami administracji rządowej w zakresie zagadnień związanych z działalnością sekt oraz koordynowanie ich działań w tym zakresie,    h) nawiązywanie, utrzymywanie kontaktów i wymiana doświadczeń z organami innych państw, instytucji międzynarodowych oraz międzynarodowych organizacji pozarządowych, a także udział w realizacji wspólnych projektów,    2) w zakresie obsługi organizacyjno-technicznej i merytorycznej Międzynarodowego Zespołu ds. Nowych Ruchów Religijnych:    a) prowadzenie sekretariatu międzyresortowego zespołu, w tym przygotowywanie i prowadzenie bieżącej korespondencji dotyczącej międzyresortowego zespołu,    b) przygotowywanie materiałów na posiedzenia międzynarodowego zespołu, uczestniczenie w posiedzeniach, obsługa tych posiedzeń,    c) przygotowywanie rocznych sprawozdań z działalności międzyresortowego zespołu.    Powyższe kompetencje wynikają wprost z zadań nałożonych na ministra spraw wewnętrznych i administracji w zarządzeniu nr 78 prezesa Rady Ministrów z 1997 r. i nie stanowią zagrożenia dla wolności przekonań religijnych.    Na dzień dzisiejszy nie można mówić o kosztach działalności wydziału, który formalnie jeszcze nie istnieje. Można jedynie powiedzieć, że planowany wydział będzie niewielką, kilkuosobową komórką organizacyjną, funkcjonującą w ramach Departamentu Porządku Publicznego MSWiA, a koszty jej działalności stanowić będą znikomy procent budżetu MSWiA. Ponieważ środki finansowe na działalność Departamentu Porządku Publicznego MSWiA, sprawującego cywilny nadzór ministra spraw wewnętrznych i administracji nad Policją, zostały już uwzględnione w budżecie na 2000 r., powołanie w jego strukturze nowego wydziału nie spowoduje żadnych dodatkowych kosztów ponad te, przewidziane już dla tego departamentu. Z całą pewnością natomiast utworzenie wydziału nie odbędzie się ze szkodą dla budżetu Policji, gdyż są to zupełnie inne jednostki budżetowe.    Należy bardzo mocno podkreślić, że planowany wydział będzie jednostką organizacyjną o charakterze analityczno-badawczym, a nie wykonawczym, usytuowaną w cywilnej części MSWiA, całkowicie poza strukturami Policji, i jako taki będzie pozbawiony narzędzi operacyjnych. Jego podstawowym zadaniem będzie rozpoznanie skali zjawiska sekt w Polsce i wsparcie merytoryczne organów państwa odpowiedzialnych za przestrzeganie prawa i porządku publicznego, ściganie przestępstw oraz wychowanie młodego pokolenia. Wydział ten nie zastąpi Policji, Urzędu Ochrony Państwa, sądów i prokuratur w rozpoznawaniu, zapobieganiu i ściganiu przestępstw popełnionych z motywów wynikających z przynależności do destrukcyjnej grupy. Instytucje te posiadają swoje kompetencje, istnieją odpowiednie procedury regulujące ich działalność, w które wydział nie będzie miał prawa ingerować ani na nie wpływać. Jednostka ta będzie natomiast przygotowywać na potrzeby tych organów, a także innych instytucji publicznych analizy, prognozy, programy i propozycje, które będą mogły być przez nie wykorzystane w celu skuteczniejszego zapobiegania i zwalczania przestępczości i innych patologii wynikających z działalności sekt. Nie istnieje więc zagrożenie dublowania i kompetencji nowego wydziału i innych organów państwa. Jego rola polegać będzie raczej na wypełnianiu istotnej luki o charakterze informacyjnym na temat sekt w działalności organów państwa, przejawiającej się w znaczącym rozdźwięku między wielokrotnie artykułowanymi niepokojami społecznymi wobec zagrożeń z ich strony a dotychczasowymi działaniami państwa w tym zakresie.    Z poważaniem    Minister    Marek Biernacki    Warszawa, dnia 23 sierpnia 2000 r.