Debaty sejmoweVIII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie wprowadzenia w życie wyroku Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu dotyczącego systemu odszkodowań za przewlekanie spraw sądowych w Polsce

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację pana posła Ryszarda Brejzy z dnia 3 listopada 2000 r. w przedmiocie realizacji wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, zapadłego w sprawie ze skargi pana Ryszarda Kudły, a dotyczącego konieczności wprowadzenia do systemu prawa polskiego skargi na przewlekłość postępowania, uprzejmie stwierdzam, co następuje.    1. Przedmiotowy wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu stwierdził naruszenie przez państwo polskie art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka w związku z przewlekłym prowadzeniem postępowania w sprawie karnej przed sądem I i II instancji.    Na kanwie tej sprawy Trybunał orzekł, że brak możliwości skutecznego skarżenia się na przewlekłość postępowania przed sądem danego państwa - w tym przypadku państwa polskiego - narusza Europejską Konwencję Praw Człowieka.    Odnosząc się do tego orzeczenia, pragnę podkreślić, że dotyczy ono wyłącznie sprawy karnej i polskiej procedury karnej (Kodeksu postępowania karnego) i w związku z tym postulat wprowadzenia skargi na bezczynność sądu lub przewlekłość postępowania sądowego może jedynie dotyczyć tego rodzaju postępowań.    Do dnia dzisiejszego nie otrzymałem jeszcze odpisu tego wyroku z uzasadnieniem i dopóki to nie nastąpi, trudno zająć jakiekolwiek wiążące stanowisko w poruszanej kwestii.    2. Pragnę również poinformować, że z propozycją wprowadzenia do procedury cywilnej środka zaskarżenia na bezczynność sądu oraz skargi na przewlekłość postępowania wystąpił rzecznik praw obywatelskich w piśmie skierowanym do Ministerstwa Sprawiedliwości w dniu 21 kwietnia 2000 r.    Inicjatywa rzecznika praw obywatelskich i proponowane zmiany legislacyjne były przedmiotem konsultacji i analizy Departamentu Legislacyjno-Prawnego i Departamentu Sądów i Notariatu Ministerstwa Sprawiedliwości.    Aktualnie Komisja Kodyfikacyjna Prawa Cywilnego ma przedstawić rozwiązania stosowane w tym zakresie w procedurach cywilnych państw - członków Unii Europejskiej w celu porównania i ewentualnego wykorzystania tych rozwiązań w systemie prawa polskiego.    3. Chciałbym również wskazać, że istniejące na dzień dzisiejszy rozwiązania prawne dają stronie możliwość podjęcia skutecznych działań i sygnalizowania o przewlekłości postępowania czy bezczynności sądu. Zgodnie bowiem z § 38 pkt 9 rozporządzenia ministra sprawiedliwości z dnia 19 listopada 1987 r. Regulamin wewnętrznego urzędowania sądów powszechnych (DzU nr 36, poz. 218) do obowiązków prezesa sądu w zakresie sprawowanego nadzoru należy rozpatrywanie skarg, wniosków i listów obywateli dotyczących pracy sądu, co w konsekwencji może prowadzić do skorzystania przez prezesa sądu z uprawnień wynikających z § 38 pkt 10 cyt. rozporządzenia poprzez wydanie stosownych zarządzeń zmierzających do usunięcia stwierdzonych usterek i uchybień w czynnościach sędziów i innych pracowników.    Należy również pamiętać, że skuteczne środki nadzorcze zmierzające do usprawnienia rozpoznania spraw i prawidłowego wykonywania orzeczeń sądowych mogą zostać podjęte przez uprawnione podmioty w ramach wykonywania nadzoru administracyjnego sprawowanego na podstawie przepisów ustawy z dnia 2 czerwca 1985 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (tj. DzU z 1994 r. nr 7, z późn. zm.) oraz rozporządzenia ministra sprawiedliwości z dnia 18 września 1995 r. w sprawie trybu wykonywania nadzoru nad działalnością administracyjną sądów (DzU nr 111, poz. 538).    4. Na zakończenie chciałbym jeszcze wskazać, że zgodnie z orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, jeżeli przewlekłość postępowań sądowych wynika z nadmiernego nagromadzenia się niezałatwionych spraw, np. wskutek dużego ich napływu w krótkim czasie itp., państwo nie ponosi odpowiedzialności, jeżeli zaległości są tylko przejściowe, pod warunkiem jednak podjęcia rozsądnych, szybkich i skutecznych środków zaradczych.    Wyrażam nadzieję, że podejmowane przeze mnie, jak i przez cały resort działania przyczynią się w najbliższym czasie do sprawniejszego funkcjonowania polskich sądów i zmniejszenia liczby spraw przewlekle prowadzonych.    Z poważaniem    Sekretarz stanu    Janusz Niedziela    Warszawa, dnia 8 grudnia 2000 r.