Debaty sejmoweVIII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie prowadzenia kontroli zarządzania budżetem w jednostkach samorządu terytorialnego

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację nr 6966 posła na Sejm RP pana Władysława Szkopa w sprawie prowadzenia kontroli zarządzania budżetem w jednostkach samorządu terytorialnego, z upoważnienia prezes Rady Ministrów uprzejmie przedstawiam następujące stanowisko.    Regionalne izby obrachunkowe, zgodnie z ustawą z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych (tj.: DzU z 2001 r. nr 55, poz. 577), są państwowymi organami nadzoru i kontroli gospodarki finansowej jednostek samorządu terytorialnego. Kompetencje regionalnych izb obrachunkowych w zakresie kontroli są określone ww. ustawą i rozporządzeniem prezesa Rady Ministrów z dnia 14 stycznia 2000 r. w sprawie siedzib i zasięgu terytorialnego regionalnych izb obrachunkowych oraz szczegółowej organizacji izb, liczby członków kolegium i trybu postępowania (DzU nr 3, poz. 34).    Izby kontrolują gospodarkę finansową jednostek samorządu terytorialnego na podstawie kryterium zgodności z prawem i zgodności dokumentacji ze stanem faktycznym, a w zakresie zadań administracji rządowej wykonywanych przez te jednostki - na podstawie ustaw lub zawieranych porozumień z uwzględnieniem kryterium celowości, rzetelności i gospodarności. Zgodnie z powyższym, stwierdzone w toku kontroli nieprawidłowości opisywane są w sposób pozwalający na przygotowanie wystąpienia pokontrolnego. Podawany jest w nim również naruszony przepis prawny, a w miarę potrzeby - także odpowiednie wyjaśnienia oraz interpretacja stwierdzonego stanu faktycznego.    Do wniosków zawartych w wystąpieniu pokontrolnym jednostce kontrolowanej przysługuje prawo zgłoszenia zastrzeżenia do kolegium izby. Podstawą takiego zgłoszenia może być tylko zarzut naruszenia prawa przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. W 2000 r. na 1546 przeprowadzonych kontroli złożono zastrzeżenia do 164 wniosków pokontrolnych, z czego kolegia oddaliły 126 zastrzeżeń, a tylko w 38 przypadkach uznały ich zasadność.    Od czasu powołania regionalnych izb obrachunkowych jednostki te dwukrotnie przeprowadziły kontrole kompleksowe wszystkich gmin. Od 1999 r. wykonano 65 kontroli kompleksowych w powiatach oraz 2 w województwach samorządowych. Niezależnie od powyższego przeprowadzone były kontrole problemowe według jednolitej tematyki, obejmujące poszczególne dziedziny działalności gmin, oraz kontrole doraźne na wniosek posłów na Sejm RP, Ministerstwa Finansów, Najwyższej Izby Kontroli, organów ścigania, organów samorządowych lub w celu zbadania skarg mieszkańców.    W 2000 r. regionalne izby obrachunkowe przeprowadziły ogółem 1546 kontroli, z tego 799 kontroli problemowych, 213 kontroli doraźnych oraz 100 kontroli sprawdzających. W ich wyniku w jednostkach samorządu terytorialnego i innych podmiotach podlegających kontroli stwierdzono 14 410 nieprawidłowości z różnych obszarów gospodarki finansowej.    W związku z dokonanymi ustaleniami kontroli izby wystosowały do różnych organów (komisja orzekająca i rzecznik dyscypliny finansów publicznych, minister finansów, prokuratura, Policja, wojewoda, pozostałe podmioty) 1126 zawiadomień o istotnych naruszeniach prawa.    W świetle powyższego należy stwierdzić, iż RIO prawidłowo wykonują ustawowe obowiązki w zakresie częstotliwości przeprowadzania kontroli kompleksowych (nie rzadziej niż raz na 4 lata), a jednocześnie podejmują znacznie więcej kontroli o charakterze doraźnym.    Ustosunkowując się do kolejnego pytania pana posła Władysława Szkopa, pragnę uprzejmie poinformować, że zgodnie z art. 18a ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (DzU z 1996 r. nr 13, poz. 74, z późn. zm.) i z art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (DzU nr 91, poz. 578, z późn. zm.) oraz z art. 30 ust. 3 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (DzU nr 91, poz. 576, z późn. zm.) komisja rewizyjna opiniuje wykonanie budżetu jednostki samorządu terytorialnego i występuje z wnioskiem do organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego w sprawie udzielenia lub nieudzielenia absolutorium zarządowi. Wniosek w sprawie absolutorium podlega zaopiniowaniu przez regionalną izbę obrachunkową, stosownie do art. 13 pkt 8 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych. RIO wydają powyższe opinie na podstawie dokumentów załączonych do ww. wniosków oraz na podstawie materiałów będących w posiadaniu izb. Pragnę podkreślić, że opinie te są wydawane przez składy orzekające izb i nie są wiążące dla organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego, które samodzielnie podejmują decyzje w przedmiocie absolutorium dla zarządów.    Aktualnie nie bada się skali występowania odmowy udzielenia absolutorium zarządom jednostek samorządu terytorialnego wbrew opiniom regionalnych izb obrachunkowych.    Natomiast w ramach funkcji nadzorczych w 2000 r. regionalne izby obrachunkowe przebadały 2737 uchwał w sprawie udzielenia bądź nieudzielenia absolutorium podjętych przez organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego. W wyniku badania nadzorczego stwierdzono nieważność uchwał w 31 przypadkach, w 14 przypadkach wskazano zaś na nieistotne naruszenia prawa.    Odpowiadając na ostatnie pytanie zawarte w interpelacji, uprzejmie informuję, iż zgodnie z art. 7 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych izby przeprowadzają co najmniej raz na cztery lata kompleksową kontrolę gospodarki finansowej jednostek samorządu terytorialnego. Kontrolę powyższych podmiotów izby przeprowadzają z własnej inicjatywy, a także mogą przeprowadzać je na wniosek samorządu terytorialnego i ich związków oraz agencji lub funduszy celowych w przypadku przekazania środków publicznych na rzecz jednostki samorządu terytorialnego.    Pragnę zaznaczyć, że ww. regulacja nie nakłada na RIO obowiązku przeprowadzenia kontroli na wniosek innych podmiotów i osób fizycznych.    Plan kontroli na dany rok jest uchwalany przez kolegium izby. Przy opracowywanu planu brane są pod uwagę m.in. możliwości realizacyjne izby oraz wnioski uprawnionych podmiotów.    W związku z powyższym sygnały o występujących nieprawidłowościach w zakresie kontroli i nadzoru izb, skierowane przez inne podmioty i osoby fizyczne, mogą być i na ogół są uwzględniane w miarę posiadanych możliwości.    Na zakończenie pragnę podkreślić, iż z wyjaśnień uzyskanych od prezesa Regionalnej Izby Obrachunkowej w Gdańsku wynika, iż izba zamierza jeszcze w bieżącym roku przeprowadzić kontrolę w Urzędzie Miasta i Gminy Brusy, o czym pan poseł Władysław Szkop został powiadomiony pismem prezesa RIO w Gdańsku z dnia 7 sierpnia 2001 r. (nr WK 0915/8649/01).    Z poważaniem    Minister    Marek Biernacki    Warszawa, dnia 14 września 2001 r.