Debaty sejmoweVIII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie nieprawidłowości przy zawieraniu umów o przystąpienie do otwartego funduszu emerytalnego

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację posła Stanisława Żelichowskiego w sprawie nieprawidłowości przy zawieraniu umów o przystąpienie do otwartego funduszu emerytalnego niniejszym, z upoważnienia prezesa Rady Ministrów, przedstawiam stanowisko w zakresie postawionych w interpelacji zagadnień:    I. Zgodnie z ustawą z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych (DzU nr 139, poz. 934, z późn. zm.) został utworzony Urząd Nadzoru nad Funduszami Emerytalnymi (jako centralny organ administracji rządowej, nad którym nadzór sprawuje prezes Rady Ministrów), którego zadaniem jest ochrona interesów członków funduszy oraz uczestników pracowniczych programów emerytalnych. Powyższe zadanie urząd nadzoru realizuje m.in. poprzez sprawowanie nadzoru nad działalnością otwartych funduszy emerytalnych. W trakcie wykonywania przez UNFE swoich obowiązków wynikających z przepisów ustawy urząd nadzoru spotyka się z różnymi nieprawidłowościami w działalności otwartych funduszy emerytalnych. Wśród nich znajdują się także nieprawidłowości występujące przy zawieraniu umów o przystąpienie do otwartego funduszu emerytalnego. Sygnalizowany przez posła Stanisława Żelichowskiego problem jest znany władzom państwowym. Ponadto w sprawach dotyczących sfałszowania umów urząd nadzoru współpracuje także z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych, który prowadzi Centralny Rejestr Członków Otwartych Funduszy Emerytalnych, w celu ustalenia członkostwa danych osób w przypadku, gdy nie jest znany fundusz zgłaszający wniosek o zarejestrowanie. Część skarg rozpatrywanych przez urząd nadzoru wpływa za pośrednictwem Biura Rzecznika Praw Obywatelskich.    II. Zgodnie z danymi posiadanymi przez Urząd Nadzoru nad Funduszami Emerytalnymi na koniec grudnia 2000 r. liczba rachunków prowadzonych przez wszystkie otwarte fundusze emerytalne ogółem wyniosła 10 734 246. Do otwartych funduszy emerytalnych skierowano 25 850 skarg osób, które twierdziły, że ich podpisy na umowach członkowskich zostały sfałszowane. Z tej liczby 13 620 skarg zostało uznanych przez otwarte fundusze emerytalne za zasadne. Osoby takie zostały wykreślone z Centralnego Rejestru Członków Otwartych Funduszy Emerytalnych prowadzonego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. W stosunku do następnych około 10 tys. umów toczą się postępowania wyjaśniające. W stosunku do około 4 tys. akwizytorów toczą się postępowania wyjaśniające we właściwych organach, a także postępowania administracyjne w urzędzie nadzoru w przedmiocie wykreślenia z rejestru akwizytorów.    III. Zgodnie z ustawą o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych urząd nadzoru w ramach nadzoru nad działalnością funduszy uprawniony jest do:    1) żądania udostępnienia przez towarzystwo kopii dokumentów związanych z działalnością funduszu oraz zapoznawania się z ich treścią,    2) żądania wszelkich informacji i wyjaśnień od członków zarządu, rady nadzorczej i pracowników towarzystwa o działalności funduszu.    UNFE przysługują także uprawnienia do powiadamiania kontrolowanego podmiotu o stwierdzonych nieprawidłowościach wraz z wyznaczeniem terminu do ich usunięcia oraz do nakładania w sytuacjach określonych w ustawie kar pieniężnych.    Jednocześnie należy zauważyć, że w sprawach cywilnych z zakresu tworzenia i działania funduszy prezesowi urzędu nadzoru przysługują uprawnienia prokuratora, wynikające z właściwych przepisów Kodeksu postępowania cywilnego.    Ponadto każdy członek OFE może wnieść do UNFE skargę na fundusz, jeżeli sądzi, że działalność tego funduszu jest niezgodna z przepisami prawa lub postanowieniami funduszu. Na potrzeby członków funduszu w przedmiotowym zakresie została wyodrębniona komórka organizacyjna w Departamencie Nadzoru UNFE.    W przypadku uzyskania informacji o zdarzeniu, które wypełnia znamiona czynu przestępnego, UNFE podejmuje działania mające na celu rozpoczęcie postępowania karnego.    Jednocześnie należy podkreślić, że doświadczenia urzędu nadzoru stały się inspiracją do dokonania zmian w ww. ustawie z 1999 r. w zakresie doprecyzowania przepisów o odpowiedzialności powszechnego towarzystwa za nieprawidłowości w działalności akwizycyjnej prowadzonej nie tylko bezpośrednio przez fundusz, ale także przez inne określone przedmiotową ustawą podmioty.    Ponadto pozostawienie w trakcie prac legislacyjnych obowiązku doręczania informacji przez fundusz jego członkom w drodze przesyłki poleconej daje możliwość zweryfikowania otrzymanych informacji przez członka, co w dalszej kolejności służy eliminowaniu istniejących nieprawidłowości.    W tym miejscu należy także zwrócić uwagę na sygnalizowaną w raporcie ˝Bezpieczeństwo dzięki konkurencji˝ (który stanowi załącznik do niniejszego pisma)*) kwestię dokonania zmian w zakresie naboru osób uprawnionych do wykonywania czynności akwizycyjnych. Rozwiązaniem przedmiotowego problemu mogłoby być wprowadzenie obowiązkowych egzaminów, których zaliczenie byłoby warunkiem wpisu do rejestru akwizytorów. Konieczne jest ograniczenie akwizytorom możliwości swobodnej zmiany podmiotu, w imieniu którego wykonują czynności akwizycyjne. Powyższe zmiany stanowiłyby rzeczywistą barierę chroniącą przed napływem niewłaściwych osób.    Ponadto należy zauważyć, że większość skarg członkowie funduszy emerytalnych kierują bezpośrednio do tych funduszy. Na wniosek urzędu nadzoru w otwartych funduszach emerytalnych opracowano odpowiednie procedury, aby proces rozpatrywania skarg przebiegał właściwie. Urząd nadzoru nadzoruje także wyjaśnianie tych skarg. Natomiast do urzędu nadzoru zgłoszono bezpośrednio 8 835 skarg. Nieprawidłowości sygnalizowane przez członków funduszy w tych skargach wyjaśniane są zgodnie z ustaloną procedurą rozpatrywania skarg oraz analizowane są w toku czynności kontrolnych przez pracowników departamentu nadzoru, zgodnie z odpowiednią procedurą. Jednocześnie urząd nadzoru, na podstawie art. 94 ust. 4 wymienionej ustawy, posiada możliwość wykreślenia z rejestru, w drodze decyzji administracyjnej, osoby wykonującej czynności akwizycyjne z naruszeniem przepisów prawa. Urząd nadzoru w chwili obecnej prowadzi prawie 4 tys. spraw o wykreślenie z rejestru takich osób, a 140 osób zostało wykreślonych z rejestru osób uprawnionych do wykonywania czynności akwizycyjnych.    IV. Zgodnie z ustawą o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych członek funduszu może wnieść do urzędu nadzoru skargę na fundusz.    Ponadto warto zauważyć, że UNFE uruchomiło specjalną infolinię w celu udzielania bezpłatnej pomocy członkom funduszy.    Natomiast w przypadku zdarzenia wypełniającego znamiona czynu zabronionego każdy obywatel może powiadomić o powyższym właściwe organa ścigania.    Z poważaniem    Prezes UNFE    Cezary Mech    Warszawa, dnia 26 marca 2001 r.