Debaty sejmoweVIII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie opieszałości w wykonaniu przez administrację rządową rozporządzenia ministra spraw wewnętrznych i administracji z dnia 11 grudnia 1998 r., na przykładzie gminy Ryki

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na pismo Pana Marszałka z dnia 28 lipca 2005 r. Nr SPS-0202-10544/05, przekazujące Ministrowi Sprawiedliwości interpelację poselską Pana Posła Zygmunta Jerzego Szymańskiego z dnia 26 lipca 2005 r., w części dotyczącej możliwości podjęcia działań prawnych celem wyeliminowania bezczynności w działaniu organu samorządu terytorialnego, pozwalam sobie przedstawić następujące stanowisko.    Podstawową jednostką samorządu terytorialnego w Polsce jest gmina, działająca na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 czerwca 1990 r. o samorządzie gminnym (jednolity tekst: Dz. U. z dnia 13 grudnia 2001 r. Nr 142, poz. 1591, ze zm.). Do zakresu jej zadań należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów (art. 6 ust. 1 powołanej ustawy). Do wymienionej kategorii spraw należą również sprawy meldunkowe mieszkańców gminy. Zameldowanie na pobyt stały i czasowy oraz wymeldowanie następuje na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (jednolity tekst: Dz. U. z 1984 r. Nr 32, poz. 174, ze zm.). Do prawidłowej realizacji przepisów meldunkowych niezbędne jest uporządkowanie stanu prawnego gminy, a więc przede wszystkim określenie obszaru objętego granicami gminy (˝mieszkańcy gminy tworzą z mocy prawa wspólnotę samorządową˝ - art. 1 ust. 1 ustawy). Uporządkowaniu stanu prawnego gminy Ryki służyć miało rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 11 grudnia 1998 r. w sprawie ustalenia i zmian urzędowych nazw miejscowości oraz ustalenia i zmian niektórych miejscowości..., na które powołuje się Pan Poseł w swojej interpelacji. Organem kontrolnym w gminie jest rada gminy (art. 15 ust. 1 i art. l8a ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym), zaś nadzór nad działalnością gminy sprawuje Prezes Rady Ministrów jako naczelny organ administracji publicznej oraz wojewoda jako organ nadzoru ogólnego. Stosownie do treści art. 88 wymienionej ustawy organy te mają prawo żądania informacji i danych dotyczących organizacji i funkcjonowania gminy, lecz nie mają kompetencji do posłużenia się przymusem administracyjnym w przypadku niewykonania obowiązku wynikającego z art. 88.    Ustawodawca ustanowił jednak pewne instytucje, które umożliwiają w sposób pośredni wymuszenie na organach gminy podejmowania działań nakazanych przez prawo. Są to m. in. uprawnienia Prezesa Rady Ministrów do złożenia wniosku o rozwiązanie rady gminy przez Sejm (art. 96 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym). Wojewoda zaś wzywa wójta gminy do zaprzestania naruszania prawa, a jeżeli wezwanie to jest bezskuteczne, występuje z wnioskiem do Prezesa Rady Ministrów o jego odwołanie (art. 96 ust. 2).    W przypadku przedłużającego się braku skuteczności w wykonywaniu zadań publicznych przez organy gminy Prezes Rady Ministrów, na wniosek ministra właściwego do spraw administracji publicznej, może zawiesić organy gminy i ustanowić zarząd komisaryczny (art. 97 ust. 1). Wymienione uprawnienia stanowią sankcje przysługujące organom nadzoru z mocy prawa i mogą być zastosowane wobec organów gminy Ryki.    Jednocześnie należy zauważyć, że także prawo karne przewiduje w art. 231 § 1 K.k. odpowiedzialność funkcjonariusza publicznego, a takim jest wójt (art. 115 § 13 pkt 4 K.k.), za przekroczenie uprawnień bądź niedopełnienie obowiązków i działanie tym samym na szkodę interesu publicznego.    Zgodnie z art. 231 § 1 Kodeksu karnego funkcjonariusz publiczny, który, przekraczając swoje uprawnienia lub nie dopełniając obowiązków, działa na szkodę interesu publicznego lub prywatnego, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.    Działanie na szkodę interesu publicznego lub prywatnego musi wiązać się z przekroczeniem uprawnień lub niedopełnieniem obowiązków przez funkcjonariusza publicznego.    Przestępstwo to może być popełnione tylko umyślnie i konieczne jest ustalenie zakresu uprawnień i obowiązków danego funkcjonariusza publicznego. Zakres tych uprawnień i obowiązków należy odnosić do konkretnej sytuacji.    Kryterium rozgraniczającym odpowiedzialność karną od dyscyplinarnej tego funkcjonariusza stanowi stopień społecznego niebezpieczeństwa czynu.    Na marginesie zauważyć należy, że rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 11 grudnia 1998 r. w sprawie ustalenia i zmiany urzędowych nazw miejscowości oraz ustalenia i zmiany rodzaju niektórych miejscowości w województwach... (Dz. U. Nr 156, poz. 1026) nie zmieniało podziału terytorialnego gminy Ryki.    Na mocy § 1 wymienionego rozporządzenia ustalone zostało jedynie brzmienie i pisownia nazw oraz określenie rodzaju wymienionych w nim miejscowości.    Z wyrazami szacunku    Sekretarz stanu    Andrzej Grzelak    Warszawa, dnia 12 sierpnia 2005 r.