Debaty sejmoweVIII Kadencja

Interpelacja w sprawie uchylenia rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 marca 1949 r. dotyczącego wprowadzenia ograniczeń w rejonach umocnionych: Hel, Redłowo, Kępa Oksywska i Westerplatte

   Szanowny Panie Ministrze! Burmistrz miasta Hel p. Mirosław Wądołowski zwrócił się do mnie jako posła woj. pomorskiego z prośbą o podjęcie inicjatywy ustawodawczej w sprawie uchylenia rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 marca 1949 r., opublikowanego w Dzienniku Ustaw nr 21, poz. 138 z 1949 r., dotyczącego wprowadzenia ograniczeń w rejonach umocnionych: Hel, Redłowo, Sobieszewo, Kępa Oksywska i Westerplatte.    W uzasadnieniu burmistrz stwierdza, że w ww. rozporządzeniu wprowadzone zostały ograniczenia czynności prawnych, których skuteczność uzależniona jest od zezwolenia właściwej władzy wojskowej. W szczególności § 3 uzależnia skuteczność przeniesienia prawa własności nieruchomości i przeniesienie użytkowania na nieruchomościach oraz zawarcie umowy najmu lub dzierżawy nieruchomości i pomieszczeń, od uzyskania zezwolenia władzy wojskowej. Zasady obrotu nieruchomościami określone rozporządzeniem Rady Ministrów powodują ograniczenie dysponowania prawem własności przez mieszkańców Helu i innych miejscowości wymienionych w rozporządzeniu. Stanowią znaczne ograniczenie gospodarowania nieruchomościami gminnymi, i tak np. sprzedając lokale mieszkalne na rzecz najemców, gmina winna jest pod rygorem nieważności zawieranych umów uzyskać najpierw zezwolenie stosownej władzy wojskowej.    Wprowadzone tymże rozporządzeniem ograniczenia dotyczyły specyficznego okresu powojennego i intencją ustawodawcy było sprawowanie pełnej kontroli w miejscowościach strategicznie ważnych dla obronności kraju. Od wielu lat Hel jest miejscowością otwartą dla osób niebędących mieszkańcami miasta, w szczególności dla turystów. Praktycznie martwy jest przepis § 5 ww. rozporządzenia, w myśl którego zamieszkanie i pobyt uzależnione są od uzyskania zezwolenia władz wojskowych. Stosowanie w całości treści rozporządzenia powoduje praktycznie niemożność promocji miasta dla celów turystyki i rekreacji. Mieszkańcy Helu żyją z turystyki.    Należy w szczególności wskazać, że formę czynności prawnej przeniesienia własności nieruchomości reguluje art. 158 Kodeksu cywilnego. W związku z obowiązywaniem rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 marca 1949 r. o wprowadzeniu ograniczeń w rejonach umocnionych... dla ważności przeniesienia własności nieruchomości na wymienionych terenach wymagana jest zgoda właściwych władz wojskowych. Nie wszystkim notariuszom jest znana treść rozporządzenia (w szczególności notariuszom z południa Polski) i nie domagają się oni przedłożenia zezwolenia władzy wojskowej na nabycie nieruchomości, sporządzając akt przenoszący własność, który w rezultacie okazuje się z mocy prawa nieważny. Stan taki powoduje niepewność obrotu prawnego, bowiem mimo zachowania właściwej formy, nie dochodzi do skutecznego przeniesienia własności. W komentarzach do art. 158 Kodeksu cywilnego nie ma informacji o obowiązywaniu rozporządzenia. Stąd prawdopodobnie brak wiadomości u osób będących notariuszami. Analizując treść § 5 rozporządzenia, należy uznać, że w dzisiejszej ocenie prawnej stanowi on naruszenie swobód obywatelskich, ale nieprzestrzeganie obowiązującego aktu prawnego również należy uznać za naganne. Cel rozporządzenia w dacie jego uchwalenia był istotny i zasługiwał na ochronę prawną. W dzisiejszej rzeczywistości stanowi przepis prawa nieodpowiadający wymogom legislacyjnym, jest aktem prawnym archaicznym, częściowo martwym i nieprzestrzeganym. Narusza zasadę swobody zawierania umów, ogranicza prawo własności i prawa obywatelskie. W tym stanie rzeczy uchylenie rozporządzenia jest uzasadnione prawnie.    Zwracam się w związku z powyższym do pana ministra z interpelacją o wyjaśnienie powyższej kwestii, o przedstawienie stanowiska oraz o odpowiedź na pytanie, czy MON przewiduje zmianę bądź uchylenie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 marca 1949 r.    Z poważaniem    Poseł Longin Pastusiak    Warszawa, dnia 12 listopada 1999 r.