Debaty sejmoweVIII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie narastającego problemu braku mieszkań socjalnych

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na skierowaną do ministra infrastruktury interpelację pani poseł Renaty Szynalskiej w sprawie narastającego problemu braku mieszkań socjalnych, uprzejmie wyjaśniam, co następuje.    Zgodnie z obowiązującym stanem prawnym do zadań własnych gminy należy tworzenie mieszkaniowego zasobu gminy m.in. poprzez budowę pełnostandardowych mieszkań komunalnych na wynajem, a także zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych gospodarstw domowych o niskich dochodach, w tym zapewnienie lokali socjalnych i zamiennych.    Wynika to z art. 7 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (DzU z 1996 r. nr 13, poz. 74, z późn. zm.), który zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty, w tym sprawy gminnego budownictwa mieszkaniowego, zalicza do zadań własnych gminy.    Również obowiązująca od 10 lipca 2001 r. ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (DzU nr 71, poz. 733), która zastąpiła ustawę o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych, w art. 4 ust. 1 do zadań własnych gminy zalicza tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej. Zgodnie zaś z ust. 2 art. 4 ˝Gmina, na zasadach i w wypadkach przewidzianych w ustawie, zapewnia lokale socjalne i lokale zamienne, a także zaspokaja potrzeby mieszkaniowe gospodarstw domowych o niskich dochodach˝.    Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 1 pkt 5 lokal socjalny powinien nadawać się do zamieszkania ze względu na wyposażenie i stan techniczny, zaś powierzchnia pokoi przypadająca na członka gospodarstwa domowego najemcy nie może być mniejsza niż 5 m2, a w wypadku jednoosobowego gospodarstwa domowego - 10 m2, przy czym lokal ten może być o obniżonym standardzie. Stawka czynszu za lokal socjalny (art. 23 ust. 4) nie może przekraczać połowy stawki najniższego czynszu obowiązującego w gminnym zasobie mieszkaniowym.    Biorąc pod uwagę, że obowiązujące przepisy prawa budowlanego nie dopuszczają budowy domów mieszkalnych niepełnostandardowych, gminy mogą zwiększać zasób lokali socjalnych jedynie poprzez przekwalifikowanie opróżnionych mieszkań komunalnych o gorszym standardzie na lokale socjalne.    Warunkiem opróżnienia takich lokali jest budowa nowych pełnostandardowych lokali mieszkalnych na wynajem przez gminy lub w inny sposób i zaoferowanie ich gospodarstwom domowym pragnącym poprawić swój standard zamieszkiwania.    Ustawa o ochronie praw lokatorów (art. 21) nałożyła ponadto na rady gmin obowiązek uchwalania:    - wieloletnich programów gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy,    - zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy.    Uchwalone przez rady gmin zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy powinny m.in. określać:    - wysokość dochodu gospodarstwa domowego uzasadniającą oddanie w najem lokalu socjalnego,    - kryteria wyboru osób, którym przysługuje pierwszeństwo zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego,    - tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków o najem takich lokali oraz sposób poddania tych spraw kontroli społecznej.    Wieloletnie programy gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy uchwalane przez rady gmin powinny być opracowywane na co najmniej pięć kolejnych lat i obejmować m.in. prognozę wielkości zasobu mieszkaniowego gminy w poszczególnych latach, z podziałem na lokale socjalne i pozostałe lokale mieszkalne (art. 21 ust. 2 pkt 1) oraz określać źródła finansowania gospodarki mieszkaniowej w kolejnych latach (art. 21 ust. 2 pkt 6).    Prezentując powyżej stan rozwiązań prawnych dotyczących budownictwa socjalnego i zadania gmin z tym związane, zgadzam się z opinią pani poseł, że zła kondycja finansowa większości gmin nie pozwala na pełną realizację zadań wynikających z obowiązującego prawa w zakresie mieszkalnictwa.    W związku z powyższym pragnę poinformować pana marszałka, że trwają prace nad nową ustawą o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Jednym z celów tej ustawy powinno być zwiększenie środków finansowych, jakimi dysponować będą gminy.    Pomoc państwa dla gmin przy tworzeniu warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej, zapewnianiu lokali socjalnych i lokali zamiennych, a także zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych gospodarstw domowych o niskich dochodach gminy, polegać może na otrzymaniu dotacji celowych z budżetu państwa na te zadania. Możliwość taką przewiduje art. 4 ust. 4 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Należy oczekiwać, że w miarę poprawy sytuacji budżetu państwa możliwe będzie uruchomienie tej formy pomocy dla gmin.    Aktualnie pomoc państwa na rzecz zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych dla gospodarstw domowych o przeciętnych dochodach realizowana jest w oparciu o ustawę z dnia 26 października 1995 r. o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego (DzU z 2000 r. nr 98, poz. 1070, z późn. zm.) i utworzony Krajowy Fundusz Mieszkaniowy.    Fundusz ten udziela preferencyjnych kredytów dla:    - towarzystw budownictwa społecznego na budowę mieszkań na wynajem,    - spółdzielni mieszkaniowych na budowę mieszkań spółdzielczych lokatorskich i na wynajem,    - gmin na realizację infrastruktury technicznej pod wszystkie rodzaje budownictwa.    Chciałbym podkreślić, że mimo iż przepisy tej ustawy nie są adresowane do osób, którym sąd w wyroku eksmisyjnym przyznał prawo do lokalu socjalnego, to realizowany w oparciu o tę ustawę program budownictwa społecznego jest pomocny dla realizacji lokalnej polityki mieszkaniowej, obejmującej zarówno tworzenie nowych zasobów mieszkaniowych jak i zarządzanie zasobem istniejącym, w tym również dla przeznaczania zwolnionych mieszkań komunalnych o niższym standardzie na lokale socjalne.    W wyniku realizacji tego programu do końca 2001 r. ze środków funduszu udzielono łącznie preferencyjnych kredytów na sfinansowanie budowy 34 671 mieszkań, z tego oddano już do użytku 27 309 mieszkań na wynajem i spółdzielczych lokatorskich.    Odnosząc się do pytań pani poseł dotyczących przełamania kryzysu budownictwa mieszkaniowego w Polsce, pragnę poinformować pana marszałka, że w programie ˝Przedsiębiorczość - Rozwój - Praca. Strategia Gospodarcza Rządu˝ w odniesieniu do zamierzeń w zakresie polityki mieszkaniowej rząd przewiduje uruchomienie mechanizmów przyspieszenia tempa i zwiększenia skali budownictwa mieszkaniowego. Efektem tych działań powinno być stopniowe stworzenie możliwości dla indywidualnych osób, spółdzielni i developerów budowy od 2004 r. ponad 140 tys. mieszkań rocznie.    Dla osiągnięcia tego celu zakłada się:    - uruchomienie programu taniego i dostępnego kredytowania budowy mieszkań,    - udrożnienie systemu pożyczek udzielanych przez Krajowy Fundusz Mieszkaniowy towarzystwom budownictwa społecznego (TBS), pozwalające na budowę w krótkim czasie ok. 45 tys. mieszkań w tym systemie.    W mojej ocenie stworzenie powyższych możliwości zwiększenia liczby budowanych mieszkań w Polsce, a także niezbędne zintensyfikowanie działań gmin w celu rozwoju pełnostandardowego budownictwa czynszowego powinny pozwolić na zwiększenie liczby mieszkań o obniżonym standardzie zwalnianych i przekwalifikowanych na lokale socjalne.    Niezależnie jednak od przedstawionych powyżej działań i zamierzeń pragnę poinformować pana marszałka, że pełne rozwiązanie problemu braku mieszkań socjalnych i realizacja innych zadań określonych w art. 75 ust. 1 Konstytucji RP będą ściśle powiązane z tempem rozwoju gospodarczego w Polsce. Od tego bowiem zależeć będzie możliwość większego wspomagania gmin na rzecz realizacji ich zadań własnych.    Z wyrazami szacunku    Podsekretarz stanu    Marek Bryx    Warszawa, dnia 6 lutego 2002 r.