Debaty sejmoweVIII Kadencja

Interpelacja w sprawie postępującego procesu osłabiania ekonomicznego gmin

   Do roku 1996 istniały dwa mechanizmy osłabiające ekonomicznie gminy:    - pierwszy polega na przekazywaniu nie doszacowanych środków na prowadzenie nowych zadań (dotyczących szkół podstawowych, średnich, służby zdrowia, instytucji kultury, dróg itp.), brakujące środki na realizację przejętych zadań gminy zmuszone są uzupełniać z własnych środków finansowych, kosztem wydatków inwestycyjnych;    - drugi mechanizm polega na dokonywaniu zmian w systemie podatkowym, których efektem jest obniżenie dochodów gmin (np. zmiany dotyczące karty podatkowej, podatków od spadków i darowizn) lub zwiększenie wydatków gmin (np. wprowadzenie VAT - podrożenie inwestycji i zakupów); ogranicza to również zakres inwestycji gmin.    W 1996 r. pojawił się trzeci mechanizm osłabiający ekonomicznie miasta objęte ustawą ˝o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz miejskich strefach usług publicznych˝. Mechanizm ten polega na uzależnieniu dochodów własnych gmin od wielkości błędu w ustalonym przez ministra finansów planie dochodów z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych.    W wyniku stosowania przyjętego w wyżej wymienionej ustawie wzoru matematycznego wielkość dochodów własnych gmin w roku 1996 była odwrotnie proporcjonalna do wielkości ewentualnego błędu planu dochodów z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych w roku 1996 w stosunku do wykonania tego dochodu. Błąd przeszacowania dochodów wyniósł 5,6% na następne lata obowiązywania ustawy.    Trwałe obniżanie o 5,6% dochodów należnych miastom na realizację zadań przekazanych ustawą, jako skutku błędnie przyjętego w 1995 r. planu dochodów z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych na rok 1996, jest rozwiązaniem nieuzasadnionym i wprost niezgodnym z ustawą samorządową gwarantującą gminom zgodnie z art. 7 ust. 3 wzrost dochodów własnych, zapewniający konieczne środki finansowe na realizację zadań własnych przekazanych ustawą.    Stanowisko w sprawie usunięcia tej nieprawidłowości przyjął 13 marca 1997 r. Konwent Prezydentów Największych Miast Polski, a następnie uchwałę w tej sprawie przyjęło Zgromadzenie Ogólne Związku Miast Polskich.*)    Wnioski w sprawie nowelizacji ustawy ˝o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz o miejskich strefach usług publicznych˝ zgodnie z wyżej wymienionym stanowiskiem przedstawiła strona samorządowa na forum Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego w celu uzgodnienia stanowiska ze stroną rządową. Do porozumienia jednak nie doszło.    Zwracam się z pytaniem do pana premiera, czy można doprowadzić do kompromisowego rozwiązania, według którego gminy nie otrzymają rekompensaty z tytułu dochodów w latach 1996 i 1997, natomiast z dniem 1 stycznia 1998 r. dochody gmin obliczone będą w sposób prawidłowy, z pominięciem skutków błędnego planu dochodów z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych w kraju w roku 1996.    Poseł Czesław Fiedorowicz    Zielona Góra, dnia 28 stycznia 1998 r.