Debaty sejmoweVIII Kadencja

Interpelacja w sprawie uwag i wniosków do projektu nowelizującego ustawę o dochodach jednostek samorządu terytorialnego

   Szanowny Panie Premierze! Głęboko zaniepokojeni propozycjami rozwiązań w opracowanym projekcie nowej ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, który po uchwaleniu zastąpi ustawę z dnia 26 listopada 1998 r., samorządy prosiły mnie o zaprezentowanie panu premierowi swoich uwag w zakresie mechanizmu obliczania i przyznawania subwencji ogólnej dla gmin.    W szczególności budzą zaniepokojenie rozwiązania art. 27, gdzie mówi się, że: ˝Skutki finansowe wynikające z uchwał organów stanowiących jednostki samorządu terytorialnego, określających niższe niż maksymalne stawki podatków uiszczanych na podstawie odrębnych ustaw, a także skutki decyzji wydawanych przez organy podatkowe w trybie określonym w art. 26 ust. 1, 2 i 3 (dotyczy udzielania ulg w zakresie podatków i opłat) nie stanowią podstawy do zwiększenia subwencji ogólnej jednostkom samorządu terytorialnego˝.    Ponadto w art. 29 ust. 6 przewiduje się że: ˝Dla ustalenia treści części wyrównawczej subwencji ogólnej przyjmuje się dochody, które gmina może uzyskać z podatku rolnego stosując średnią cenę skupu żyta określoną przez prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, będącą podstawą do ustalenia podatku rolnego, a w przypadku innych podatków stosując maksymalne stawki bez ulg, o których mowa w art.27˝. Przepisy te, choć nieco zmodyfikowane odpowiadają treścią art. 18 i art. 21 ust. 6 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. i są źródłem obecnej niesprawiedliwości w zakresie przyznawania subwencji dla gmin oraz niesprawiedliwego traktowania. (Dla gminy o liczbie mieszkańców do 15 000 przyjmuje się do obliczenia kwoty wyrównawczej części podstawowej subwencji ogólnej dochody z tytułu podatku od nieruchomości wynikające ze stawek tego podatku uchwalonych przez radę tej gminy.) Wynika z tego to, że o ile gminy liczące mniej niż 15 000 mieszkańców, rezygnując z maksymalnych stawek podatku od nieruchomości, tracą tylko raz (te dochody, które stanowią różnicę pomiędzy stawką maksymalną a uchwaloną), to gminy mające powyżej 15 000 mieszkańców są karane dwukrotnie, ponieważ jednocześnie odlicza się im już raz utracone kwoty od przyznawanej przez państwo subwencji ogólnej. (Dla ustalenia kwoty wyrównawczej przyjmuje się bowiem dla gmin powyżej 15 000 mieszkańców te dochody, które gmina może uzyskać stosując maksymalne stawki podatków. Natomiast dla gmin do 15 000 mieszkańców jedynie rzeczywiste dochody podatkowe tj. dochody z tytułu podatku od nieruchomości wynikające ze stawek tego podatku uchwalonych przez radę tej gminy).    Przedstawiony powyżej mechanizm działania wyliczonych fragmentów ustawy jest zdaniem samorządów sprzeczny z zasadą równego traktowania przez prawo wszystkich jego podatników, ponieważ ma charakter wyraźnie dyskryminujący. Narusza też elementarną zasadę sprawiedliwości społecznej. Stanowi więc ewidentny błąd legislacyjny albo wyraz niezrozumienia faktu, że gminy przekraczające arbitralną ustaloną graniczną liczbę 15 000 mieszkańców wcale nie muszą być zamożniejsze od tych, które owej granicy nie przekroczyły, często jest bowiem odwrotnie.    W zaistniałej sytuacji konieczna jest nowelizacja ustawy poprzez zlikwidowanie granicznej liczby 15 000 mieszkańców, aby włączyć pod działanie tego przepisu gminy wiejskie, które mają trudną sytuację finansową, ale przekraczają powyższą liczbę mieszkańców. Ponadto zmienić zapisy w takim kierunku, aby do obliczenia wskaźnika G przyjmować rzeczywiste dochody gmin, a nie takie, jakie mogłyby one uzyskać, gdyby stosowały maksymalne stawki podatkowe.    Przestawiając powyższe rozwiązania, pragnę zapytać pana premiera:    1. Czy można oczekiwać przyjęcia przedstawionych w interpelacji rozwiązań przy okazji nowelizacji ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego?    2. Jak rząd zamierza naprawić błąd legislacyjny, który spowodował nierówność w traktowaniu przez prawo wszystkich jego podatników, naruszający zasadę sprawiedliwości społecznej?    Z poważaniem    Poseł Andrzej Brzeski    Dębica, dnia 28 września 2000 r.