Debaty sejmoweVIII Kadencja

Interpelacja w sprawie ustalania wartości początkowej środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych, będącej podstawą do naliczenia amortyzacji podatkowej, przy nabyciu przedsiębiorstwa lub zorganizowanej jego części w drodze kupna, p

   Panie Ministrze! Przedstawiony poniżej problem dotyczy ustalania wartości początkowej środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych, będącej podstawą do naliczenia amortyzacji podatkowej, przy nabyciu przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części w drodze kupna, przyjęcia do odpłatnego korzystania lub wniesienia do spółki w formie wkładu niepieniężnego.    Spółki prawa handlowego, do których wniesiono wkład niepieniężny w postaci przedsiębiorstwa spółki cywilnej, napotkają trudną do pokonania barierę w przepisach podatkowych, dotyczących ustalania wartości początkowej środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych, od których ustalana jest amortyzacja dla celów podatkowych. Problem dotyczy art. 16g ust. 10 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, tzn. ustalania wartości początkowej środków trwałych i wartości niematerialnych, w sytuacji gdy nie występuje dodatnia wartość firmy. Zgodnie z cytowanym przepisem łączną wartość początkową nabytych środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych stanowi:    ˝2) różnica pomiędzy ceną nabycia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części, ustaloną zgodnie z ust. 3 i 5, albo nominalną wartością wydanych akcji lub udziałów a wartością składników majątkowych niebędących środkami trwałymi ani wartościami niematerialnymi i prawnymi, w przypadku niewystąpienia dodatniej wartości firmy˝.    Przy obliczaniu łącznej wartości początkowej środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych wątpliwości interpretacyjne budzi pojęcie ˝składników majątkowych niebędących środkami trwałymi ani wartościami niematerialnymi˝, które nie zostało zdefiniowane w ustawie.    Należałoby tutaj chyba posłużyć się przepisami prawa cywilnego, a w szczególności art. 551 K.c., który określa, co wchodzi w skład przedsiębiorstwa.    ˝Przedsiębiorstwo jako zespół składników materialnych i niematerialnych przeznaczonych do realizacji okresowych zadań gospodarczych obejmuje wszystko, co wchodzi w skład przedsiębiorstwa, w szczególności:    (...) 5) zobowiązania i obciążenia, związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa.˝    Wydaje się więc uzasadnione potraktowanie zobowiązań jako składnika majątku mającego istotne znaczenie przy ustalaniu wartości początkowej środków trwałych.    Nieuwzględnienie wartości przejętych zobowiązań powoduje, że nie występuje wartość początkowa dla celów amortyzacji podatkowej, pozbawia to zarazem podatnika prawa do amortyzowania środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych oraz powoduje wyższe obciążenie podatkiem dochodowym.    Nadto pragnę zwrócić uwagę na zmienność przepisów podatkowych i zmienność interpretacji Ministerstwa Finansów w zakresie ustalania wartości początkowej środków trwałych przy nabyciu przedsiębiorstwa.    Zasady ustalania wartości początkowej środków trwałych do końca 1999 r. były określone w rozporządzeniu ministra finansów z dnia 17 stycznia 1997 r. w sprawie amortyzacji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych.    Do tego rozporządzenia zostały wydane dwie urzędowe interpretacje:    1) pismo POH/3869/99/97 z 23 października 1997 r., które zakazywało uwzględniania zobowiązań przy wyliczaniu wartości początkowej,    2) pismo POH/35/98 z 17 marca 1998 r. informujące, że łączna wartość nabytych składników mienia niebędących środkami trwałymi ani wartościami niematerialnymi i prawnymi powinna być skorygowana o wartość przyjętych do spłaty zobowiązań.    Taki stan prawny obowiązywał do 31 grudnia 1999 r.    Od 1 stycznia 2000 r. problematyka amortyzacji środków trwałych została unormowana w dodanych do ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych art. 16a -16m.    Nowo wprowadzony art. 16g ust. 10 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych uregulował zasadę wyliczenia wartości początkowej środków trwałych, w sytuacji gdy nie występuje dodatnia wartość firmy. Ten zapis ustawy pozbawił podatników w 2000 r. możliwości uwzględniania zobowiązań przy wyliczaniu wartości początkowej.    Od 1 stycznia 2001 r. brzmienie art. 16g ust. 10 pkt 2 zostało zmienione i obowiązuje nadal, treść tego artykułu ustawy w tym zakresie stała się identyczna z treścią rozporządzenia z 1997 r. W tej sytuacji aktualna staje się wykładnia Ministerstwa Finansów z 1998 r., która pozwala na uwzględnienie całości zobowiązań przy wyliczaniu wartości początkowej.    Ostatnia interpretacja ministra finansów, na którą powołują się urzędy skarbowe, to pismo PB 4 MS-8214-501-96/01 z 23 października 2001 r. oraz odpowiedź na zapytanie poselskie z 4 lutego 2002 r., która dopuszcza uwzględnienie przy obliczaniu wartości początkowej tylko zobowiązań związanych z majątkiem trwałym.    Przedstawiony problem dotyczy szerokiego kręgu podmiotów, bądź takich, które decydują się na nabycie przedsiębiorstwa w trybie ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, bądź zmieniających formę prawną i wnoszących wkłady niepieniężne w postaci przedsiębiorstwa do spółek kapitałowych, będących bezpieczną formą organizacyjną dla szeroko rozumianego obrotu gospodarczego.    Wobec powyższego zapytujemy:    Co mieści się w pojęciu ˝składniki majątku niebędące środkami trwałymi lub wartościami niematerialnymi i prawnymi˝ na gruncie art. 16g ust. 10 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych?    Czy przejęte przez spółki zobowiązania są składnikami majątkowymi niebędącymi środkami trwałymi ani wartościami niematerialnymi w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, które należy uwzględnić przy wyliczaniu wartości początkowej?    Posłowie Jacek Falfus    i Wojciech Jasiński    Warszawa, dnia 6 maja 2002 r.