Debaty sejmoweVIII Kadencja

Interpelacja w sprawie reformy systemu ubezpieczeń społecznych

   Reforma systemu rent i ubezpieczeń społecznych miała w zamyśle przynieść korzyści świadczącym pracę obywatelom poprzez możliwość bardziej sprawiedliwego naliczania wypracowanych emerytur.    Nowe przepisy rzeczywiście stwarzają taką możliwość, ponieważ art. 15 ustawy o rentach i emeryturach przewiduje, że podstawę wymiaru składki emerytur i renty stanowi przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe lub na ubezpieczenie społeczne w okresie kolejnych 10 lat kalendarzowych, wybranych przez zainteresowanego z ostatnich 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zgłoszono wniosek o emeryturę lub rentę. Jest to bardzo dobre rozwiązanie, ponieważ zainteresowany może wybrać najbardziej korzystny dla niego okres i dzięki temu może uzyskać możliwie najwyższe świadczenie.    Zainteresowany może jednak napotkać problem w momencie próby uzyskania potrzebnej dokumentacji u swoich poprzednich pracodawców. Okazuje się, że pracodawca jest obowiązany do współdziałania z pracownikiem w gromadzeniu dokumentacji niezbędnej do przyznania świadczenia (art. 125 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych), ale w przepisach dotyczących emerytur i rent nie jest określone, przez jaki czas pracodawca jest zobowiązany do archiwowania dokumentacji związanej z uprawnieniami pracownika. Reguluje to co prawda ustawa o rachunkowości w art. 74 pkt 2, który mówi, że pozostałe zbiory przechowuje się co najmniej przez okres wymaganego dostępu do informacji, wynikający z przepisów emerytalanych, rentowych oraz podatkowych, nie krócej jednak niż 5 lat.    W związku z powyższym zgłaszający się zainteresowani byli pracownicy do pracodawcy mogą mieć problemy z uzyskaniem potrzebnej dokumentacji, ponieważ nie jest wystarczająca regulacja obowiązku archiwowania dokumentów związanych z uprawnieniami pracowników do świadczeń emerytalno-rentowych. Uchylone przepisy ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin regulowały sprawę archiwowania dokumentacji analogicznie jak w obowiązujących przepisach.    Art. 175 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych mówi, że ubezpieczeni oraz płatnicy składek zobowiązani są do przekazywania Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, w terminie i trybie ustalonym przez organ rentowy, dokumentacji umożliwiającej ustalenie kapitału początkowego nie później niż w ciągu 5 lat od wejścia w życie ustawy. Płatnicy zapewne przekażą dokumentację, chociaż niepełną, ponieważ nie było obowiązku jej archiwowania.    Panie Ministrze! Czy zgodne z zasadą państwa prawnego jest umieszczenie w aktach prawnych niemożliwych do wyegzekwowania praw dla obywateli? Czy reforma nie powinna zostać przygotowana kompleksowo z uwzględnieniem nowelizacji innych dotyczących jej bezpośrednio ustaw? Dlaczego obywatele muszą ponosić konsekwencje braku odpowiednich uregulowań ustawowych i poprzez to zmuszeni są do udowadniania praw do wypracowanych przez siebie świadczeń? Czy rząd rozważa możliwość wystąpienia z projektem nowelizacji ustawy i naprawienia szkody, jaka została wyrządzona wielu obywatelom Rzeczypospolitej?    Poseł Bogdan Lewandowski    Toruń, dnia 1 marca 1999 r.